SDI یا زیر ساخت داده های مکانی چیست؟

واژه SDI مخفف Geo)Spatial Data Infrastructure) است. اغلب به مجموعه‌ای پایه‌ای از فن‌آوریها، سیاستگذاریها و ترتیبات سازمانی اطلاق می‌گردد که تضمین کننده مهیا بودن داده‌های مکانی است.

بعبارتی دیگر SDI بستری را جهت یافتن، ارزیابی و استفاده از داده‌های مکانی برای عموم کاربران و تهیه کنندگان داده‌های مکانی در تمامی سطوح دولتی، بخش خصوصی، دانشگاهها و سایر اقشار جامعه ایجاد می‌کند.

هدف از SDI

هدف اصلی SDI این است که دولتها و سازمانها و دستگاههای اجرایی با کمترین هزینه و در کوتاهترین زمان ممکن به داده‌های مکانی پایه و پردازش شده و لایه‌بندی شده و به روز شده دسترسی داشته باشند. نه این که یک سازمان تمامی لایه‌های داده‌های مکانی را خود تهیه و در اختیار داشته باشد.

هر سازمانی متولی تهیه و به هنگام رسانی لایه‌های مختلف داده‌های مکانی خود می‌باشد. و لایه‌های داده‌های مکانی دیگر که درکار او تأثیر گذار است از سازمان متولی با مکانیزم مشخصی دریافت نماید. زیرا که هر سازمانی برای تهیه یا خرید داده های مکانی مورد نیاز خود توان مالی معینی دارد.

یک مثال

برای مثال اداره آب و فاضلاب شهر الف برای برنامه‌ریزی توسعه خطوط آبرسانی به ساختمانهای محله‌ای جدیدالاحداث نیاز به نقشه معابر اصلی و فرعی آن محله دارد. برای همین مهندسین مسئول اداره آب و فاضلاب شهر الف در قالب مکانیزمی از قبل تعریف شده از طریق اینترنت و ژئوپورتال مخصوص و با استفاده از کلمه کاربری و رمز عبور مشخص به سرور پایگاه داده شهر الف (حتی استان) مراجعه و نقشه‌های مورد نیاز خود را که توسط یک شرکت پیمانکار شهرداری الف تهیه شده است را اخذ می نمایند.

مهندسین اداره آب و فاضلاب موظف هستند پس از طراحی خطوط لوله‌های آبرسانی جدید طبق همان مکانیزم از قبل تعریف شده نقشه‌های جدید لوله‌های آب خود را در پایگاه داده مکانی (GDB) خود منتقل کنند. تا در صورت نیاز دیگر سازمانها (مثلاً اداره گاز) به این نقشه‌ها به روز شده دسترسی داشته باشند. در واقع می‌شود گفت که SDI خلا موجود در فضای GIS را پر می‌کند. زیرا داده‌ها با ارزش هستند. و نمی توان گفت داده‌هایی که برای یک پروژه خاص تهیه شده‌اند، قابلیت استفاده در دیگر موارد را ندارند.

عوامل تأثیر گذار در ایجاد SDI

عوامل تأثیر گذار در ایجاد SDI و GIS های موفق عبارتند از :

1. قانون
2. بودجه
3. مدیریت و برنامه‌ریزی
4. فرهنگ سازی
5. آموزش
6. نیروی متخصص و ماهر
7. استانداردهای قابل قبول
8. امکانات سخت‌افزار و نرم‌افزاری مناسب

وضعیت یک کشور قبل از بوجود آمدن زیرساخت داده‌های مکانی

وضعیت یک کشور بعد از بوجود آمدن زیرساخت داده‌های مکانی

اهمیت فرهنگ در SDI

از نظر بسیاری از صاحب نظران این عرصه، مسئله فرهنگ نقش پر رنگتری نسبت به دیگر عوامل دارد. زیرا به منظور وارد کردن GIS به عنوان یک فناوری حیاتی در چرخه مدیریتی و اجرایی باید قبل از هرچیز یک فرهنگی مناسب برای استفاده از GIS در سطح جامعه ترویج یابد. در غیر اینصورت GIS فقط به عنوان ابزاری برای رقابت سازمانی مدیران با یکدیگر گسترش می‌یابد. استفاده از فناوری GIS فقط به عنوان نام یک واحد منفک و بی‌تأثیر و حتی در بعضی مواقع به عنوان مسئله ای دردسر ساز و دست و پاگیر در سطح کارکنان و سازمان های مدیریتی و اجرایی کشور یاد می‌شود.

زیرساخت داده‌های مکانی، سعی بر ایجاد محیطی دارد که در آن تمام تولید کنندگان داده‌های مکانی در سایه مشارکت و همکاری با یکدیگر و استفاده بهینه از فن‌آوریهای موجود، لایه‌های اطلاعاتی مورد نیاز بخشهای دولتی و غیردولتی را تولید کند. و با به اشتراک گذاری آنها امکان دسترسی و استفاده از آنها را برای کاربران(با رعایت کلیه سطوح دسترسی) فراهم می‌سازد. به عبارت دیگر، هدف زیرساخت داده مکانی ایجاد محیطی جهت تسهیل و هماهنگ سازی امر تولید، تبادل و به اشتراک گذاری داده‌های مکانی است. در واقع SDI شامل مجموعه‌ای از داده‌های مکانی و استانداردهای لازم برای تولید، نگهداری و استفاده از این داده‌ها به همراه اطلاعات توصیفی آنها و ایجاد ارتباط بین کاربران و تولید کنندگان داده‌های مکانی از طریق مکانیزمها و قوانین مشخص می‌باشد.

لینکهای مفید: GIS چیست؟
سایت شرکت ESRI